NSZZ Solidarność Region Świętokrzyski

Przestój - Kazimierz Pasternak

Ustawa Kodeks pracy (art. 81) określa prawne uwarunkowania na okoliczność nie zawinionego przez pracowników okresowego przestoju części lub całości zakładu pracy. Dodatkowymi przesłankami, które muszą wystąpić aby zachować prawo do wynagrodzenia za przestój są poza brakiem winy ze strony pracowników, gotowość do wykonywania pracy i brak faktycznej możliwości jej wykonywania z przyczyn dotyczących pracodawcy. Wynagrodzenie to przysługuje w wysokości odpowiadającej kwocie wynikającej z osobistego zaszeregowania każdego pracownika określonego stawką godzinową lub miesięczną. Przy braku określenia wymienionych składników wynagrodzenia pracownikom z tytułu przestoju przysługuje wynagrodzenie na poziomie 60% normalnie wypłacanej kwoty i każdorazowo nie mniej niż aktualnie wypłacane wynagrodzenie minimalne, które od stycznia tego roku wynosi 1500 złotych brutto. Kwota ta może być ustalana korzystniej w zakładowych układach zbiorowych pracy lub regulaminach pracy.
Pracodawca wedle cytowanego przepisu może na czas niezawinionego przez pracownika przestoju powierzyć do wykonania inną odpowiednią pracę, za której wykonanie przysługuje wynagrodzenie nie niższe od wyżej wynikającego. Ustawodawca nie precyzuje określenia „praca odpowiednia”, co nie oznacza, że dopuszcza możliwość wykonywania przez pracowników w okresie przestoju każdej pracy wbrew posiadanym kwalifikacjom, uwarunkowaniom zdrowotnym czy obowiązującym przepisom w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy.
Czas przestoju zarówno spowodowany przyczynami dotyczącymi pracodawcy jak i spowodowany warunkami atmosferycznymi nie może być rekompensowany bez zgody pracowników przymusowymi urlopami zarówno wypoczynkowymi jak i bezpłatnymi, co niestety często ma miejsce.
Przestój w opisanej formule mieści się w ryzyku pracodawcy, które nie może być w dowolny, nieuzgodniony sposób przerzucone na pracowników gotowych do wykonywania pracy. W województwie świętokrzyskim istnieją zakłady pracy, które z powodu często powtarzających się w roku uwarunkowań niezależnych od pracowników okresowo wstrzymują lub całkowicie zamykają procesy technologiczne. W tym czasie pracownicy pozostają poza zakładem pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia w pełnej wysokości z obowiązkiem odpracowania lub w kwocie przysługującej zgodnie z przepisami. Są zakłady, że częściowo czas przestoju przeznaczony jest na szkolenia pracowników zarówno bhp-owskie jak i zawodowe, za które otrzymują wynagrodzenie w pełnej wysokości. Czas przestoju służy również wykonaniu podstawowych prac konserwacyjno-remontowych z uwzględnieniem obowiązujących przepisów w przedmiocie czasu pracy i wypoczynku.