NSZZ Solidarność Region Świętokrzyski

Odprawa rentowa i emerytalna - Anna Orlińska

Stosownie do brzmienia art. 921 § 1 Kodeksu pracy, pracownikowi spełniającemu warunki uprawniające do renty z tytułu niezdolności do pracy lub emerytury, którego stosunek pracy ustał w związku z przejściem na rentę lub emeryturę, przysługuje odprawa pieniężna w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Przy czym pracownik, który otrzymał odprawę, nie może ponownie nabyć do niej prawa.
Odprawa emerytalna jest świadczeniem powszechnym, ale powszechność ta jest realizowana w sposób wyznaczony przez konkretne przepisy. Warunkiem nabycia tego świadczenia jest zaistnienie związku między zakończeniem stosunku pracy a nabyciem prawa do emerytury lub renty.
Związek ten powinien mieć charakter:
•    czasowy - rozwiązanie stosunku pracy zbiega się z nabyciem prawa do świadczenia;
•    przyczynowy - przyczyną rozwiązania stosunku pracy jest nabycie prawa do świadczenia;
•    funkcjonalny - gdy rozwiązanie stosunku pracy następuje wprawdzie przed ustaleniem prawa do świadczenia, ale przyznanie świadczenia jest konsekwencją sytuacji bezpośrednio poprzedzającej ustanie zatrudnienia (np. stosunek pracy został rozwiązany w okresie niezdolności do pracy, a pracownik nabył prawo do renty z tytułu bezpośrednio po wyczerpaniu okresu zasiłkowego).
Podstawowym warunkiem nabycia prawa do odprawy jest ustanie zatrudnienia, dlatego pracownik, który pracuje i jednocześnie pobiera świadczenie emerytalne, nabędzie prawo do odprawy dopiero z chwilą rozwiązania stosunku pracy i przejścia na emeryturę. Ponadto nie otrzyma odprawy pracownik, który wprawdzie ma ustawowe prawo do tego, aby przejść na emeryturę lub rentę, ale stosunek pracy rozwiązuje tylko dlatego, że podejmuje pracę w innej firmie, ponieważ nie ma w tym stanie faktycznym związku przyczynowego, czasowego i funkcjonalnego, o którym była mowa powyżej.
W orzecznictwie przyjmuje się, że zwrot „przejście na emeryturę” oznacza zmianę statusu pracownika lub pracownika - emeryta na status wyłącznie emeryta. W związku z tym, przewidziana odprawa emerytalna przysługuje pracownikowi, jeżeli rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z tak rozumianym przejściem pracownika na emeryturę, choćby ją wcześniej pobierał, chyba że już wcześniej skorzystał z uprawnienia do odprawy.
Sąd Najwyższy w jednym ze swoich orzeczeń wskazał też, że odprawa emerytalna przysługuje pracownikowi, także w razie przejścia na wcześniejszą emeryturę (por. wyrok SN z dnia 11 stycznia 2011r., sygn. akt I PKN 187/00).
Jeśli natomiast chodzi o wysokość tego świadczenia, to odprawa emerytalna i rentowa przysługuje w wysokości jednomiesięcznego wynagrodzenia. Przy jego obliczaniu stosuje się rozporządzenie z dnia 29 maja 1996r. w sprawie sposobu ustalania wynagrodzenia w okresie niewykonywania pracy oraz wynagrodzenia stanowiącego podstawę obliczania odszkodowań, odpraw, dodatków wyrównawczych do wynagrodzenia oraz innych należności przewidzianych w kodeksie pracy (Dz. U. nr 62, poz. 289 z późniejszymi zmianami). Oczywiście nie ma przeszkód, aby pracodawca w przepisach wewnętrznych określił wyższą odprawę emerytalną lub rentową niż wskazaną w Kodeksie pracy.
Jeśli natomiast chodzi o termin wypłaty odprawy, to z istoty tego roszczenia wynika, że staje się ono wymagalne w dacie „przejścia na emeryturę”. Uzależnione jest więc od zaistnienia określonego zdarzenia prawnego, a nie od uzyskania o nim wiedzy.