NSZZ Solidarność Region Świętokrzyski

Klauzule poufności w praktyce związkowej - Kazimierz Pasternak

Codzienna obrona praw, godności i interesów pracowniczych oraz ustawowo zdefiniowane uprawnienie kontroli przestrzegania prawa zmusza związkowców do podejmowania czynności skutecznych. Pracownicy zrzeszają się w związkach zawodowych głównie po to aby wzmocnić  swoją pozycję wobec pracodawcy w dochodzeniu swoich praw i rozstrzyganiu spraw konfliktowych. Jednym z czynników skutecznej działalności działaczy związkowych jest dostęp do informacji z możliwością jej bezproblemowego wykorzystywania przy realizacji ustawowo określonych zadań związkowych. Konstytucyjnie gwarantowane prawo obywatelskie do wyrażania swoich poglądów oraz pozyskiwania i rozpowszechniania informacji nie może być w dowolny, pozaustawowy sposób ograniczane. Nie można chociażby z tego powodu ograniczać działaczom związkowym współpracy z mediami, ograniczać wypowiedzi publicznych, kolportowania informacji za pomocą publikatorów związkowych, wydawania związkowych biuletynów informacyjnych czy udziału w konferencjach prasowych. Gwarantowana w art. 1 ustawy z dnia 23 maja 1991 roku o związkach zawodowych niezależność związkowa zakazuje ingerowania i cenzurowania związkowej wolności słowa przez administrację zakładową, samorządową czy państwową. Za niedopuszczalne należy uznać coraz częściej pojawiające się klauzule poufności korespondencji adresowanej przez pracodawców do organizacji związkowych, chociażby dotyczących zmian rozwiązania stosunku pracy. To samo dotyczy, często już uzgodnionych porozumień zakładowych z zakazem ich publikowania i udostępniania. Do tego dochodzą również praktyki cenzurowania, otwierania korespondencji adresowanej do organizacji związkowych przez administrację zakładową. Bywa, że związkowców odpowiedzialnych z mocy ustawy za kontrolę i nadzór przestrzegania prawa pracy ogranicza się w prawie do wypowiadania opinii i posługiwania się informacjami na podstawie art. 100 § 2 ustawy – kodeks pracy, który określa katalog podstawowych obowiązków pracowniczych w szczególności dotyczący zachowania tajemnicy informacyjnej i dbania o dobro zakładu pracy. Stosowanie tego przepisu nie może w sposób rozszerzający i dowolny zniewalać zarówno pracowników a szczególnie działaczy związkowych w prawie do korzystania ze swobody informacyjnej. Zakazy ewentualne w tym zakresie muszą posiadać prawne uzasadnienie ustawowe ze ściśle sprecyzowanym zakazem spraw poufnych, zakazanych do ich upublicznienia bez zgody pracowników (np. sfera dóbr osobistych podlegających ochronie) czy katalog informacji chroniących dobro pracodawcy w rozumieniu obowiązujących wymogów. Przykładem takiego przepisu jest m. innymi art. 241⁴ § 2 ustawy kodeks pracy, w świetle którego przedstawiciele związków zawodowych są obowiązani do nieujawniania uzyskanych od pracodawcy informacji stanowiących tajemnicę przedsiębiorstwa w rozumieniu przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.